INTERVIEW: Duikvaker spreker Arno Poppelaars

De Grotte Sainte-Anne ligt ten zuiden van Tilff aan de weg naar Esneux, in Wallonië. Tot nu toe is het niemand gelukt om professioneel beeldmateriaal te maken van de ondergrondse duiklocatie daar. Arno Poppelaars, een bevlogen cinematograaf, verrast ons nu met schitterend beeldmateriaal!

Arno, je omschrijft je als gepassioneerd en veelzijdig filmmaker, boven én onder water. Wat voor onderwaterprojecten maak je? 
Tot twee jaar geleden had ik nog nooit gedoken! Om dan in zo‘n niche als duiken terecht te komen zonder enige ervaring was niet gemakkelijk. Tegelijk maakte die uitdaging het juist spannend. De afgelopen jaren heb ik cursus na cursus gevolgd. Van recreatief duiken tot grotduiken en in Engeland heb ik zelfs mijn commercieel HSE-certificaat behaald. Door deze opleidingen heb ik ontzettend veel ervaring opgedaan en een stevige basis opgebouwd. Inmiddels voel ik dat ik klaar ben om grotere, complexere duikprojecten aan te pakken. Mijn veelzijdigheid komt voort uit mijn liefde voor technologie. Drones, onderwatercamera’s, ik ben gefascineerd door tools waarmee je verhalen op nieuwe manieren kunt vertellen. Die technische nieuwsgierigheid loopt ook door in het duiken zelf: het begrijpen van systemen en het beheersen van techniek fascineert me mateloos. Het is precies die combinatie van technisch duiken en beeldcreatie die me obsessief bezighoudt. Ik werk al een tijd als freelance filmmaker, maar wil me nu nog meer richten op projecten binnen de onderwaterwereld, daar waar beide passies écht samenkomen.

Je maakte schitterende onderwaterfoto’s in Grotte Sainte-Anne. Over wat voor grot hebben we het? 
Grotte Sainte-Anne, gelegen in Tilff (gemeente Esneux), is een van de bekendste en meest bezochte grotten in Wallonië. Ze werd in 1837 toevallig ontdekt na een mijnexplosie in een naburige kalksteengroeve. Sindsdien heeft de grot zich ontwikkeld tot een belangrijke locatie waar speleologen en gidsen groepen begeleiden. Het is een populaire locatie voor speleologische initiaties en wordt vaak bezocht door scholen en speleoclubs. Na het betreden van de grot ga je enkele honderden meters door grote gangen. In de Salle de la Cascade bereik je de rivier. Volg de rivier totdat je omhoog kunt klimmen naar de bovenste fossiele niveaus. Tien meter voor het einde van het bovenste niveau kun je via een verticale, nauwe en natte schoorsteen omhoog klimmen! Dit is de toegang tot het Lac du Réseau Lemaire. Dit kleine diepblauwe meer is prachtig en de grote actieve ‘gour-poelen’ zijn ook zeker een bezoek waard. Het is eigenlijk vrij bijzonder dat we als eerste dit soort foto’s in Grotte Sainte-Anne hebben kunnen maken, omdat de grot zo vaak wordt bezocht. We hebben een plek vastgelegd die tot nu toe voor het grote publiek buiten het zicht is gebleven.

Wat was je motivatie om juist deze grot te verkennen? 
Zo’n project doe je omdat je ergens wilt komen waar bijna nog niemand is geweest. Ik was al eens tot aan het Lac du Réseau Lemaire gekomen, maar had geen idee dat het daar zo indrukwekkend versierd was onder water. Intussen had ik contact met speleo-duiker Seppe Meyvis en hij kwam met het idee om hier samen beelden te gaan maken. Onze motivatie was simpel: unieke beelden vastleggen die nog niemand had gezien én gewoon een geweldige dag beleven onder de grond.  

Grotexploratie brengt vast extra uitdagingen met zich mee? 
Het was vooral een hele uitdaging om al het materiaal bij de duikplek te krijgen! Gelukkig hebben we veel hulp gehad van een fantastisch sherpa-team: Davy Gerits, Chloé Catry, Tommy Vanassche, Wouter Vdb, Jente Wilms en mede duiker Seppe Meyvis van Speleoclub Cascade. Voor de duik hadden Seppe en ik elk twee 7L flessen van 300 bar plus al het nodige duikmateriaal en lampen. Daarbovenop nog twee camera’s, één voor boven en één voor onder water en iets te eten voor onderweg. Op de dag zelf ging het bijna mis! Vol vertrouwen liep ik naar het hek met de sleutel van Union Belge de Spéléologie… maar hij paste niet ! Normaal haal ik sleutels op voor de vaste grotduiklocaties, maar voor deze droge grot was een andere sleutel nodig. Daar stond ik dan, zes man klaar voor transport. Gelukkig kende Seppe een lokale speleoloog met de juiste sleutel, en konden we alsnog de grot betreden. Het transporteren van het materiaal tot aan Reseau Lemaire neemt ongeveer anderhalf uur in beslag. We deden er iets langer over, omdat we onderweg ook foto’s maakten. Dat was ook wel welkom. Zo konden we even uitrusten met die zware rugzakken. Tegen het einde kom je twee smalle vernauwingen tegen, waarbij de tweede wel wat wringen vereist. Daar hebben we een speleotouw bevestigd om al het materiaal erdoor te trekken. Op zo’n moment is het belangrijk dat iedereen zich comfortabel voelt. We hadden mensen mee met verschillende niveaus van ervaring, en het is echt een situatie waarbij je je ongemakkelijk kunt voelen, maar dankzij de goede sfeer en hulp die we elkaar gaven verliep alles vlot. 

Hoe ging je te werk met je camera en belichting? 
Normaal vind ik het fijn om onder water een grot aan te pakken als een fotostudio, waarbij we op de locatie een aantal lampen plaatsen. Door de fragiele omgeving was het onmogelijk om een lichtopstelling te maken. Daarom gebruikten we als hoofdlicht een lamp van 36.000 lumen met een dome, gedragen door het model. Dit werkte goed, omdat de wanden een redelijk goede reflectie gaven. Zo hadden we een mooie belichting in de passages. Dit in tegenstelling tot een mijn met zwart marmer of donker leisteen, waarbij het licht gewoon geabsorbeerd wordt. Daarnaast had ik een 7.000 lumen videolamp op de camera en een 7.000 lumen lamp op de schouder van het model. 

De duik, hoe verliep die? Goed zicht? 
Aangekomen bij Lac du Réseau Lemaire namen we nog even snel een energiereep, hangen het duikmateriaal om en gaan vervolgens direct het water in. Als duikpak droeg ik slechts een 3mm wetsuit. Een pak dat hier ideaal is om mee tot aan de waterkant te komen. Met slechts een 3mm wetsuit koel je natuurlijk wel snel af in water van 10 graden Celsius. Mijn geheime wapen? Een verwarmingsvest van Venture Heat onder het natpak, echt een lifesaver. Die heb ik de hele tijd op maximum gezet. Zodra we omgekleed waren, bevestigde Seppe een lijn zodat we onze weg naar het oppervlak zeker terug zouden vinden. De afdaling begon en wauw… overal prachtige formaties, ongezien! We begonnen meteen met het maken van foto’s! We moesten snel werken, want zelfs met een uitstekende trim en drijfvermogen is het echt onvermijdelijk om geen stof te maken. Het duurde dan ook niet lang voor het sediment opwaaide zodat we met ons hoofd op slechts 10 centimeter van elkaar moesten communiceren. Er zijn twee zones, eerst doken we naar rechts, maar dit was niet zo productief. Hierbij hielp het ook niet dat ik een melding op mijn camera kreeg dat de behuizing niet meer vacuüm was! Aan het wateroppervlak heb ik deze even geopend, weer gesloten en vervolgens opnieuw vacuüm gezogen met mijn mond. Op zo’n moment schiet er van alles door je hoofd: ‘Ik heb zes man opgetrommeld om al dat materiaal te sleuren, hopelijk zit er toch iets bruikbaars tussen en was het niet voor niets.’ Gelukkig was de behuizing hierna in orde en vertrokken we voor duik twee, nu in het linker gedeelte. Dit deel is wat groter met machtige wanden vol decoratie, bestaande uit calcietkristallen. Een zeer algemeen mineraal, welke in grotten veel in kristalvorm voorkomt. Hier slagen we er gelukkig in om een serie geslaagde foto’s te maken. Na dit deel zijn we nog wat verder langs de andere kant gegaan richting het meer, waarbij we nog een aantal foto’s hebben gemaakt. Na een klein uur duiken zat het avontuur erop en keerden we terug naar boven.

Hoe groot is Lac du Réseau Lemaire? 
De gallerij is maximaal 10 meter diep. Rechts is een klein stuk dat bedoken kan worden met prachtige formaties. Links duik je eerst door een smal gat waarbij je in een kleine tunnel terecht komt en kom je uit op grotere hal met rondom prachtige formaties! Daar heb ik mijn favoriete foto gemaakt waarbij je Seppe door de tunnel ziet zwemmen. Je kunt hier nog wat verder door  vervolgens kan je langs een restrictie nog naar een klein kamertje. Iets terug kom je in het meer terecht. Hier kun je boven water komen waarbij het team je vanaf het balkon kan zien duiken. Dit zorgt voor een prachtig schouwspel aan licht boven water. Het sherpa-team zat lekker aan de warme noodles terwijl wij in het ijskoude water lagen!

Smaakt deze verkenning van Grotte Sainte-Anne naar meer? 
Absoluut! Zo’n dag exploratie vraagt lichamelijk veel en ook het materiaal ziet er flink af. Vandaar dat ik hier geen droogpak droeg. Je nieuwe onderwaterbehuizing en camera in een zak duwen om langs de rotsen omhoog te schrapen... daar komt ook de nodige naïviteit bij kijken. Het was een topervaring en het smaakt zeker naar meer. Ik sta altijd open voor teams die mooie, unieke grotlocaties kennen en me de kans willen geven om nieuwe plekken vast te leggen. Ik denk dat er tot op de dag van vandaag nog veel verborgen parels zijn. Het is enkel de moeilijkheid om deze te vinden. En er te geraken!   

Je bent een van de gastsprekers tijdens Duikvaker 2026. Wat ga je ons laten zien tijdens je presentatie? 
Ik laat in Houten op zondag 1 februari exclusief film- en beeldmateriaal zien dat gemaakt is door het team van de tocht naar Lac du Réseau Lemaire. We zullen dieper ingaan op de uitrusting, de nodige ervaring die vereist is om veilig dit soort duiken te maken en alles over het nemen van de afgebeelde onderwaterfoto’s.